‘Bảo tồn Dinh Thượng Thơ, vấn đề là thành phố có muốn hay không’

TP.HCM tháo dỡ 7 chung cư xuống cấp, nguy hiểm
Một năm “thắng đậm” của nhà đầu tư đất nền khu Đông Sài Gòn, nhưng liệu 2019 còn “hốt bạc”?
Vì sao nhà ở xã hội “dội chợ”?

Một số trí thức, nhà chuyên môn đặt vấn đề TP.HCM nên làm hết trách nhiệm trong việc giữ gìn dinh Thượng Thơ như di sản văn hóa, chứ không chỉ căn cứ vào thủ tục kiểu ‘chưa có trong danh mục kiểm kê di tích’ thì có thể đập bỏ.

Việc khẩn cấp xếp hạng 1 di tích, hay trước mắt đưa ngay vào danh mục kiểm kê di tích để sau đấy phân tích toàn diện giá trị của công trình, là việc làm không quá gặp khó và cần nhiều thời gian.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu

Sau khi tài liệu tòa nhà dinh Thượng Thơ không nằm trong danh mục kiểm kê di tích của ngành văn hóa thành thị được vị giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc TP.HCM đưa ra ở cuộc họp hôm 2-5, câu chuyện bảo tồn dinh Thượng Thơ lại được công chúng đặc trưng chú tâm.

Bà Lê Tú Cẩm – Chủ tịch Hội Di sản TP.HCM – cho rằng: “Tất cả thủ tục là do con người làm ra, khi xét thấy công trình thiết kế này cổ, có giá trị văn hóa và nhất là gắn có nhiều công trình thiết kế khác cũng có giá trị trong thành thị này, xứng đáng được giữ lại, thì thành thị ra 1 văn bản để đưa nó vào diện di tích cũng dễ thôi chứ đâu khó gì”.

Mặc dù thừa nhận việc đề xuất công nhận di tích cấp quốc gia 1 công trình như dinh Thượng Thơ từ TP.HCM đến Bộ văn hóa Thể thao và Du lịch có thể mất nhiều thời gian, nhưng bà Tú Cẩm khẳng định: TP.HCM có đủ thẩm quyền đề giữ lại công trình này.

Đồng quan điểm có bà Tú Cẩm, TS Nguyễn Thị Hậu – Phó Tổng Thư ký Hội Khoa học lịch sử VN – bày tỏ sự bất bình: “Về những ý kiến của những nhà quản lý ở thành thị cho rằng, công trình dinh Thượng Thơ không phải là di tích đã được xếp hạng, cũng không nằm trong danh mục kiểm kê di tích của ngành văn hóa thể thao nên chẳng thể bảo tồn mà sẽ phá đi để thi công công trình mới. Tôi cho rằng những ý kiến này chưa biểu hiện hết trách nhiệm của chính quyền thành thị!”.



Dinh Thượng Thơ nay là trụ sở của 2 sở thuộc TP.HCM – Ảnh: Tự Trung

Vấn đề bảo tồn dinh Thượng Thơ lại gắn có việc quy hoạch khu trọng điểm đã đi vào hoạt động TP.HCM (930ha), mà UBND TP đã phê duyệt Quy chế quản lý không gian, thiết kế phong cảnh thành thị khu trọng điểm này từ năm 2013.

Ông Phúc Tiến – tác giả tập sách khảo cứu Sài Gòn không phải ngày hôm qua – đã tìm thấy tài liệu quan trọng: ở bản Phụ lục của “Quy chế quản lý không gian, thiết kế phong cảnh thành thị khu trọng điểm đã đi vào hoạt động TP.HCM (930ha)” nói trên, có kèm theo 1 “Danh sách địa điểm những công trình thiết kế có giá trị văn hóa lịch sử”.

Trong danh sách đấy, tòa nhà 59 Lý Tự Trọng (dinh Thượng Thơ đang đề cập) có ký hiệu A-16, nằm trong Phân khu 2 (Khu Trung tâm văn hóa – lịch sử).

Từ tài liệu này, ông Phúc Tiến cho rằng: tòa nhà dinh Thượng Thơ vốn thuộc danh sách cần bảo tồn, nhưng vì sao bây giờ tòa nhà này lại không được tham khảo giữ gìn? Vậy từ khi nào tòa nhà này lọt ra khỏi danh sách trên?

“Vấn đề này cần phải công khai, cả nội dung “Quy chế quản lý không gian, thiết kế phong cảnh thành thị khu trọng điểm đã đi vào hoạt động TP.HCM (930ha)” và danh sách “những công trình thiết kế có giá trị văn hóa lịch sử” đề cập trên đấy cũng cần được phổ biến công khai minh bạch cho người dân TP biết và có ý kiến, không chỉ tòa nhà này mà còn những công trình thiết kế khác nữa”, ông Phúc Tiến yêu cầu.

Còn trên thực ở về câu chuyện dinh Thượng Thơ, ông Tiến cho rằng hiện vẫn còn thời gian để công nhận di sản tòa nhà này.

“Vấn đề là TP có muốn không? Bây giờ hãy khoan đập, thay vào đấy là tổ chức mời chuyên gia, báo chí, những cơ quan tính năng đến tham quan, khảo sát, nghiên cứu kỹ, và có 1 cuộc trao đổi trở lại. Tòa nhà này chưa được đưa vào danh sách kiểm kê để công nhận di tích là vì thủ tục, nay ta áp dụng thủ tục đấy thôi, chứ không phải nhân khi chưa có thủ tục thì ta loại công trình này luôn”.

Vào năm 1997-1998 bảo tàng lịch sử TP.HCM tổ chức khai quật di tích Lò gốm cổ Hưng Lợi (quận 8), đấy là di tích thuộc “xóm lò gốm Sài Gòn xưa” duy nhất còn lại khá diện tích, tuy đã hư hỏng rất nhiều.

Đợt 1 vào cuối năm 1997, cảm thấy giá trị đặc trưng của di tích này, từ việc nhận được nhiều ý kiến của những nhà khoa học, những giáo sư đầu ngành về khảo cổ học, được chính quyền thành thị chấp nhận, Sở Văn hóa tài liệu khi đấy đã khẩn trương làm hồ sơ và trình Bộ Văn hóa tài liệu, chỉ trong thời gian rất ngắn, vào tháng 4-1998 Bộ đã có chọn lọc công nhận Lò gốm cổ Hưng Lợi là di tích Khảo cổ học cấp quốc gia, cho phép Bảo tàng lịch sử tiếp tục khai quật đợt 2 để nghiên cứu kỹ bảo tồn ở chỗ, phát huy những giá trị lịch sử – văn hóa 1 di tích của “Sài Gòn 300 năm”.

Vì vậy, đối có công trình dinh Thượng thơ hoàn toàn có thể áp dụng những thủ tục pháp lý theo biện pháp bởi thế! Trước hết cần đưa ngay công trình vào danh mục kiểm kê di tích của TP, tổ chức cho những nhà nghiên cứu kỹ lịch sử, bảo tồn di sản, thiết kế và quy hoạch, quản lý văn hóa… tọa đàm, hội thảo khoa học về giá trị lịch sử, thiết kế của công trình và cả phong cảnh khu vực công trình tọa lạc, vì di tích thiết kế xưa cần được đặt trong phong cảnh và quy hoạch thành thị.

Đồng thời lấy ý kiến rộng rãi trong nhân dân vì “di sản là tài sản và ký ức” của nhiều thế hệ cùng đồng trong quá khứ và tương lai, di sản phải được bảo vệ và di truyền cho đời sau. Các cơ quan tính năng khẩn trương áp dụng làm hồ sơ xếp hạng di tích cấp thành thị cho công trình này. Cũng cần thấy rằng, di sản văn hóa Sài Gòn – TP.HCM không phải của riêng thành thị này mà là “tài sản văn hóa” chung của đất nước!

Tất cả những công việc trên sẽ làm được có 1 điều kiện quan trọng: chính quyền thành thị tôn trọng những di tích ít ỏi còn lại của Sài Gòn, nhất là ở khu vực trọng điểm, cần biểu hiện trách nhiệm của chính quyền 1 thành thị “văn minh, tiên tiến, nghĩa tình” mà trước hết là văn minh trong ứng xử có di sản văn hóa, tiên tiến theo xu hướng bảo vệ di sản văn hóa của địa cầu và nghĩa tình có quá khứ của mảnh đất mình đang sinh sống!

TS. Nguyễn Thị Hậu – Phó Tổng Thư ký Hội Khoa học lịch sử VN

Blog.webb.vn – Theo Tuổi trẻ

Xem thêm tài liệu ở đấy Blog Webb.vnBlog Webb.vn

COMMENTS

WORDPRESS: 0
DISQUS: 0