Chủ đầu tư dự án đường cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi: Cưng quá hóa hư!

Bất động sản – cơn sốt và bong bóng
Lộ diện nhiều đại gia bất động sản mới nổi trên thị trường Đà Nẵng
Dự án chắn cả tầm nhìn biển

VEC (chủ đầu tư dự án nhà ở đường xa lộ Đà Nẵng – Quảng Ngãi) ra đời với “sứ mệnh” đứng ra vay 100% vốn đầu tư các dự án nhà ở đường xa lộ thay cho cho nhà nước bỏ ra 40%-60% như thường lệ. Kết cục, nhà nước đang phải gánh cho VEC 54.425 tỉ đồng

Không chỉ dự án nhà ở đường xa lộ Đà Nẵng – Quảng Ngãi mà 4 dự án nhà ở khác do Tổng Công ty Đầu tư cách tân và phát triển đường xa lộ Việt Nam (VEC) làm chủ đầu tư (Cầu Giẽ – Ninh Bình 8.974 tỉ đồng, Nội Bài – Lào Cai 30.132 tỉ đồng, TP HCM – Long Thành – Dầu Giây 20.630 tỉ đồng, Bến Lức – Long Thành 31.320 tỉ đồng) đều biểu lộ nhiều vấn đề về tài chính khiến Chính phủ phải đứng ra trả nợ thay cho “con cưng”.

Kỳ vọng rồi bế tắc

VEC ra đời với vốn điều lệ 1.000 tỉ đồng. Đây là mô hình công ty (DN) đặc thù đầu tiên trong đầu tư xây kết cấu hạ tầng cơ sở giao thông. Cụ thể, VEC hoạt động theo bề ngoài vừa đầu tư vừa quản lý, khai thác. Ưu điểm của DN này là tiếp cận được các nguồn vốn vay không ưu đãi của các tổ chức tín dụng nước ngoài; có thể điều hòa, cân đối nguồn thu của các dự án nhà ở để phục vụ công tác đầu tư, khai thác, kinh doanh nếu được cơ quan có thẩm quyền cho phép… Chính phủ đánh giá mô hình DN như VEC sẽ góp phần làm giảm gánh nặng nợ công, giúp nhà nước ưu tiên đầu tư các tuyến xa lộ có hiệu quả tài chính không cao nhưng phục vụ mục tiêu an toàn quốc phòng, kinh tế – xã hội…

Mặt đường xa lộ Đà Nẵng – Quảng Ngãi đã được sửa xong vào chiều 17-10 Ảnh: TRẦN THƯỜNG

Tuy nhiên, sau hơn chục năm làm ăn, VEC rơi vào hiện trạng nợ nần bết bát.

Bản thân VEC trong báo cáo gửi Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) đã thừa nhận vô vàn gặp khó: Lợi nhuận của VEC không cao; tình hình tài chính không lành mạnh, các nhà tài trợ quan ngại khi đàm phán; doanh thu từ thu giá không đủ bù đắp giá thành và trả nợ,…

Càng “bảo bọc” càng “hư”

Trước tình hình tài chính gặp khó của VEC, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tại buổi làm việc với lãnh đạo Bộ GTVT hồi năm 2017 đã nêu rõ hướng cứu nguy: Huy động chủ yếu nguồn lực từ xã hội để đầu tư cách tân và phát triển kết cấu hạ tầng GTVT. Nhà nước tạo cơ chế, chính sách bán hàng và một phần vốn để hỗ trợ dựa trên quan điểm “vốn mồi”, tăng tính khả thi của dự án nhà ở để khuyến khích nhà đầu tư.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH-ĐT) cùng các bộ, ngành khác cho rằng cần tiếp tục duy trì mô hình hoạt động của VEC và tổ chức tái cơ cấu DN này. Chính trong các bước tái cơ cấu cho thấy VEC thật sự là “con cưng”.

Bộ KH-ĐT, Tài chính đều cơ bản thống nhất với Bộ GTVT phương án tái cơ cấu VEC bằng phương pháp điều chỉnh lại cơ cấu nguồn vốn 5 dự án nhà ở do VEC làm chủ đầu tư theo hướng Chính phủ cấp một phần vốn đầu tư trực tiếp vào dự án nhà ở, phần vốn vay thương mại VEC huy động sẽ được thu hồi hoàn vốn từ nguồn thu phí dự án nhà ở.

Theo chọn lọc của Thủ tướng, tất cả số vốn ODA tại các dự án nhà ở đang thực hiện theo bề ngoài cho vay lại được chuyển sang trọng bề ngoài nhà nước đầu tư trực tiếp. Cụ thể, số vốn 2.500 tỉ đồng đã được ngân sách nhà nước (NSNN) ứng cho các dự án nhà ở Cầu Giẽ – Ninh Bình và Nội Bài – Lào Cai được chuyển thành vốn NSNN đầu tư trực tiếp cho dự án nhà ở; số vốn 4.399,7 tỉ đồng trái phiếu công trình được Chính phủ bảo lãnh đã phát hành cho dự án nhà ở Cầu Giẽ – Ninh Bình, Nội Bài – Lào Cai và các khoản lãi dẫn đến được nhà nước tiếp nhận và chuyển thành vốn NSNN đầu tư trực tiếp cho dự án nhà ở. Như thế, tổng vốn nhà nước đầu tư trực tiếp cho dự án nhà ở là 71.603 tỉ đồng, chỉ chiếm 57% và VEC huy động 53.969 tỉ đồng.

Đáng nói là nếu so sánh với vốn chủ sở hữu của VEC là 1.000 tỉ đồng thì tỉ lệ nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu là dao động 54 lần. Điều này khiến VEC gặp vướng mắc về cơ chế vay lại, không được bảo lãnh phát hành trái phiếu, việc huy động nguồn vốn cho các dự án nhà ở rất gặp khó. Do đó, tại Quyết định 2393 ngày 30-12-2015, Thủ tướng Chính phủ chấp nhận về chủ trương điều chỉnh vốn điều lệ của VEC từ 1.000 tỉ đồng đến năm 2019 lên 72.602 tỉ đồng, giúp VEC có nguồn lực để tiếp tục huy động vốn đầu tư các tuyến đường xa lộ.

Dù nhận quá nhiều ưu ái nhưng các công trình do VEC đầu tư đã để lại không ít tai tiếng. Đầu năm 2014, Kiểm toán nhà nước đã ra văn bản tin tức kết quả kiểm toán dự án nhà ở xây đường xa lộ Cầu Giẽ – Ninh Bình GĐ 1 cho thấy công tác khảo sát khi lập dự án nhà ở và chọn lọc phương án thiết kế chưa tối ưu đã khiến dự án nhà ở phải hai lần điều chỉnh với mức đầu tư tăng từ 3.734 tỉ đồng lên 8.974 tỉ đồng (gần 2,5 lần).

Đầu tháng 5-2014, Hội đồng Nghiệm thu nhà nước các công trình xây đã phải làm văn bản gửi VEC vì những sự cố xuất hiện tại dự án nhà ở đường xa lộ TP HCM – Long Thành – Dầu Giây mới đưa vào khai thác vài tháng đã xuất hiện bề ngoài lún, lệch. Dự án đường xa lộ Nội Bài – Lào Cai sau 2 ngày thông xe đã xảy ra bề ngoài nứt, lún.

Mới nhất, dự án nhà ở xa lộ Đà Nẵng – Quảng Ngãi sau khi đưa vào sử dụng trong một thời gian rất ngắn đã xuất hiện nhiều điểm bong tróc, xuống cấp với nhiều “ổ gà”, “ổ voi”.

Thanh tra Chính phủ cần vào cuộc

TS Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Quản lý kinh tế trung ương, nói rằng theo quy định, đối với các dự án nhà ở đường bộ xa lộ của VEC, trong trường hợp gặp gặp khó về trả nợ thì tiến hành cơ chế tài chính cấp phát để bảo đảm khả năng trả nợ cho DN là thích hợp. Yêu cầu ép buộc là phải có chủ kiến đóng góp cũng như sự thông qua của Thường trực Chính phủ và do Thủ tướng chọn lọc chính xác từng trường hợp. “Tuy nhiên, về nguyên tắc thì khi nào cũng phải bảo đảm quy trình nghiệm thu, giám sát độc lập, khách quan, nếu DN tự làm thì chưa thỏa đáng” – TS Thành góp ý thêm.

Đánh giá về mô hình hoạt động của VEC cùng những cơ chế, chính sách bán hàng mà DN này được ưu ái nhưng hoạt động có nhiều vấn đề, luật sư Trương Thanh Đức – Chủ tịch Hội đồng Thành viên BASICO, trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) – cho rằng tiến hành mô hình DN nhà nước với VEC là sai.

“Ở đây, do không hoạt động theo thị trường nên kéo theo nhiều điều không công bằng. DN được nhà nước hỗ trợ tối đa, lời ăn, lỗ nhà nước chịu. VEC không chỉ dừng lại ở DN nhà nước mà còn được hưởng quá nhiều ưu ái về cơ chế, chính sách bán hàng, theo kiểu vừa đá bóng vừa thổi còi, dĩ nhiên sẽ sinh ra những mặt trái, làm nảy sinh những khuyết tật trong các bước hoạt động, không minh bạch, tử tế và không hiệu quả là tất yếu” – luật sư Đức đánh giá.

Bình luận về việc Bộ GTVT vừa giao Thanh tra bộ thanh tra đột xuất việc quản lý, thực hiện, khai thác dự án nhà ở đường xa lộ Đà Nẵng – Quảng Ngãi, luật sư Trương Thanh Đức đánh giá việc này không khác gì việc “vừa đá bóng vừa thổi còi”. “Thật khó để dư luận không nghĩ đến việc nể nang, nhẹ tay hay “bình thường” khi thanh tra, vì VEC là DN thuộc sự quản lý của Bộ GTVT. Muốn khách quan thì phải đề nghị Thanh tra Chính phủ vào cuộc” – ông nói.

Hư 70 m2, sửa luôn 2.500 m2

Chiều 17-10, Tổng Công ty Đầu tư cách tân và phát triển đường xa lộ Việt Nam (VEC), cho thấy đã đã đi vào hoạt động công tác sửa chữa mặt đường tuyến xa lộ Đà Nẵng – Quảng Ngãi (VEC làm chủ đầu tư) vào khi 15 giờ cùng ngày.

Theo VEC, dù diện tích mặt đường bị bong tróc dao động 70 m2/3,1 triệu m2 tổng diện tích dự án nhà ở nhưng để bảo đảm sửa chữa triệt để hư hỏng, các nhà thầu đã cào bóc sửa chữa 3.024,75 m2 VTO (lớp phủ siêu mỏng – có độ dày 3 cm) và 2.488,75 m2 lớp bê-tông nhựa hạt mịn (dày 5 cm).

Ông Trần Văn Tám, Tổng Giám đốc VEC, cho thấy trong các bước sửa chữa mặt đường, chủ đầu tư đã cử cán bộ bám sát hiện trường, chỉ đạo nhà thầu thực hiện đầy đủ các bước theo đúng phương pháp xây dựng đã được giải đáp giám sát và VEC chấp thuận.

Trong chiều 17-10, Cục Quản lý đường bộ III (Tổng cục Đường bộ – Bộ GTVT) cũng đi kiểm tra tất cả các hạng mục sửa chữa. Ông Tám cho hay dù đã khắc phục xong hư hỏng nhưng khi nào Bộ GTVT kiểm tra và chấp thuận thì mới được thu phí trở lại.

Mỗi ngày dừng thu phí, chủ đầu tư thất thu dao động 500 – 600 triệu đồng.

Tr.Thường

QUAN SÁT

PGS-TS NGUYỄN KHẮC QUỐC BẢO, Trưởng Khoa Tài chính, Trường Đại học Kinh tế TP HCM:

Vai trò các cơ quan kiểm định?

Theo nguyên tắc quản lý, bất kỳ một quy trình, công việc gì cũng cần chia nhiều công đoạn để các bên, chủ thể tham dự ở nhiều phân khúc nhằm phong phú hóa và ràng buộc trách nhiệm lẫn nhau.

Với những bất cập trong việc quản lý, xây dựng dự án nhà ở đường xa lộ của VEC vừa qua, rất nhiều người sẽ đặt câu hỏi về tầm quan trọng của các cơ quan kiểm định độc lập, hội đồng nghiệm thu, tổ chức giám sát. DN chẳng thể làm một mình trong các bước triển khai dự án nhà ở.

TS ĐINH THẾ HIỂN, chuyên gia kinh tế – tài chính:

Qua nhiều nấc, chất lượng giảm

Thực tế GĐ này nhiều tổng thầu không có năng lực về quản lý dự án nhà ở, năng lực “lõi” về xây. Vì vậy, nhiều trường hợp tổng thầu chuyển qua “sân sau” là “bán” cho các nhà thầu phụ, thậm chí qua rất nhiều nấc. Vì vậy, tại nhiều dự án nhà ở, khâu thực hiện cuối cùng lại là các đơn vị xây nhỏ lẻ, không đủ năng lực. Từ đó dẫn đến vô vàn hệ lụy như kỹ thuật không bảo đảm, không đúng tiêu chuẩn và thậm chí làm tăng giá thành do phải qua nhiều khâu trung gian. Đó là chưa kể các tiêu cực như nhà thầu phụ ăn gian chất liệu, làm lệch giá thành. Vì vậy mới có nhiều trường hợp công trình vừa được đưa vào khai thác chưa lâu đã hư hỏng.

TS VÕ ĐẠI LƯỢC, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới:

Để “khép kín” dễ sinh sân sau

Sau sự cố tại xa lộ Đà Nẵng – Quảng Ngãi, Chính phủ và các bộ liên quan cần có những tổng kết, đánh giá bản chất hơn về việc đầu tư, xây đường xa lộ ở Việt Nam thời gian qua. Những bước xử lý của Bộ GTVT vừa qua như đề nghị khắc phục hay kiểm điểm cán bộ chỉ là phương pháp trước mắt, mang tính chắp vá, chưa cơ bản.

Đối với VEC nói riêng, khi dự án nhà ở đường xa lộ hỏng hóc, cần có thanh tra, kiểm toán vào kiểm tra lại hoạt động của VEC, từ đó phát hiện những hạn chế, bất cập trong công tác đầu tư, xây.

Về việc VEC là mô hình đặc thù khi vừa đầu tư vừa quản lý khai thác liệu có tạo ra kẽ hở cho các hoạt động “sân sau”, chỉ định thầu hay không, tôi cho rằng với mô hình “khép kín” bởi thế mà thiếu thanh tra, kiểm tra, giám sát thì sẽ xảy ra chuyện.

T.Phương – G.Minh – M.Chiến ghi

Diaoconline.vn – Theo Báo NLĐ

Xem thêm tin tức tại đây Blog Webb.vnBlog Webb.vn

COMMENTS

WORDPRESS: 0
DISQUS: